Bosanski Novi
Grad na dvije predivne rijeke, rijeke Une i rijeke Sane spominje se po prvi put u historijiskim knjigama 1280 godine iako se dio te opštine pod imenom Blagaj koji i danas nosi isto ime spominje još 1217 što su potvrdili i historičari prema arheološkim nalazima u dolini rijeke Japre prema kojim se tvrdi da je život na tim prostorima postajao mnogo ranije. Tokom 12 stolječa Bosanski Novi kao sastavni dio Bosanske države bio je izgrađen na parlamentarnom principu političkih i vjerskih odnosa.

Sa krunisanjem Kralja Tvrtka 1377 Bosna postaje kraljevina a Bosanski Novi sastav te Kraljevine. Vladajuća familija u Kraljevini Bosni bili su Kotromanići a Bogumilstvo predstavljalo dominantnu religiju u Bosni.

Dolazak Otomanske imperije na prostore država Balkana pa time i Bosne. Bosanski Novi potpada pod Tursku vlast 1463. godine, kada je Sultan Mehmed Osvajać osvojio grad Bobovac i time prekinuo vladavinu dinastije Kotromanića. Turci su na prostoru Bosne uspostavili "Bosanski Sandžak". Od 1580. godine u Bosni je uspostavljen Pašaluk kao forma teritorijalne i političke organizacije unutar Otomanske imperije.

Dolazak Turaka sa sobom je donio mnoge promijene u Bosanskom društvu. Veliki dio Bošnjaka prelazi na Islam, izgrađuju se novi gradovi u orijentalnom stilu, dolazi do promijena i u ekonomskoj organizaciji društva. Bošnjaci učestvuju u ratovima koje je Otomanska imperija vodi na teritoriji zapadnog Balkana i centralne Evrope.

Nakon velikog Bečkog rata (1683-1699) i neuspjeha Otomanske vojske da zauzme ovaj grad, Bosna postaje zapadna provincija Otomanske imperije. Karlovačkim mirovnim ugovorom (1699.) potvrđene su istorijske granice Bosne na sjeveru, zapadu i jugu. Tokom XVIII i u prvoj polovini XIX stolječa Bosanci vode odbrambene ratove protiv Austrije i Venecije, u isto vrijeme zahtijevaju autonoman status u okviru Otomanske imperije.

Javljalo se više pobuna protiv turske vlasti kao što je pokret Husein-kapetana Gradaščevića (1831-32), je ugušen vojnom intervencijom Omer-paše Lataša.Reforme koje su sprovodjene 1860 godine daju Bosni izvjestan stepen autonomije. Nakon pobune krščana 1875.-78. i velike "Istočne krize" Berlinski kongres (1878.) daje mandat Austro-Ugarskoj monarhiji da okupira Bosnu. I pored velikog otpora stanovništva, uglavnom od strane Bošnjaka, Austro-Ugarska uspijeva da uspostavi svoju vlast u Bosni, ostavljajuči zemlju kao "Corpus separatum" u okviru svojih istorijskih granica.Bosanski Novi u to vrijeme dobiva novu Viječnicu 1888 jedan od največih objekata u gradu,u to vrijeme.

1908. godine Austro-Ugarska je izvršila aneksiju Bosne, čime Bosna i zvanično postaje dio Austro-Ugarske monarhije. U Bosni je uspostavljen Parlament 1910. god. koji je uključivao i predstavnika Bošnjačkog naroda. Period vladavine Austro-Ugrarska također donosi velike ekonomske i kulturne promjene. Krajem prvog svjetskog rata Bosna i Hercegovina biva izdvojena iz sastava Habsburške monarhije od strane njenog Nacionalnog Parlamenta i zajedno sa Hrvatskom, Slovenijom i Srbijom ulazi u sastav novostvorene Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca. To vrijeme se označava kao širenje Pravoslavlja koje je u Bosni označeno prvom pravoslavnom crkvom 1920.

Bosanski Novi nakon raspada Jugoslavije 1941 pada pod vlast NDH(nezavisne države Hrvatske). Da bi tokom 2 svijetskog rata nakon zasjedanja ZAVNOBIH 25 novembra 1943 donijelo odluku kojom se potvrđuje granica Bosne i Hercegovine kao nedjeljiva cijelina ravnopravnih građana koji u njoj žive. Decembar 1943 bio je početak za slobodu Bosanskog Novog u kojoj su učestvovali; sedma banijska brigada, osma kordun divizija i četvrta divizija NOVJ. protiv Njemačkih jedinica 373 infenterie divizije i 114 Jager divizije.

Poslije rata u Jugoslavenskoj federaciji Bosna i Hercegovina je bila jedina republika koja je bila definirana na osnovu svog istorijskog postojanja za razliku od drugih koje su predstavljale uglavnom novouspostavljene nacionalne zajednice. Vrijeme poslije drugog svijetskog rata u Bosanskom Novom kao i samoj Bosni bilo je veoma teško. Bosanski Novi je pretrpio veliku poplavu 1956 i dva velika zemljotresa 1969 i 1981. U tom vremenu se stvorila jaka textilna industrija Fabrika Sana Bosanski Novi, Fabrika metala Una-metal,drvna industrija Lignošper...U isto vrijeme stvarala se i sportska scena sa imenima kao:(Arslanović , Mustedanagić... nogometni klub Sloboda) = (Safić... kuglaški klub Sloga) = ( Kemal Arnautović kajakaški klub Ada).Za tim klubovima nisu mnogo zaostajali ni naši karatisti, rukometaši i košarkaši, naše ribolovsko društvo...

U procesu dezintegracije Jugoslavije, nakon višestranačkih izbora 1990. godine i nakon građanskog referenduma (provedenog od 28. februara do 1. marta 1992) Bosna i Hercegovina je proglasila svoju neovisnost u svojim istorijskim i međunarodno priznatim granicama. Na osnovu rezolucije broj 755 Vijeća sigurnosti Ujedinjenih Nacija 20 maja 1992. godine Bosna i Hercegovina je i međunarodno priznata kao nezavisna drzava.

Bosanski Novi je doćekao dan nezavisnosti u veselju po Novskim kafićima,u vatrogasnom domu na ulicama. Pošto je u to vrijeme Bosanski Novi bio utoćište veliko srpskih četničkih formacija kao Arkanovci, vojska kapetana Dragana, Martićevci, specijalne jedinice bivše JNA podpomognute domačim četnicima koje su vršile napade na Hrvatsku a Novi koristile kao odmaralište oni su preuzeli kontrolu nad Bosanskim Novim da bi samo u jednom danu 23-7-92 istjerali oko 14.000 stanovnika,da ne zaboravimo da je Bosanski Novi napustilo oko 4.000 stanovnika tokom 91 u Sloveniju i Hrvatsku gdje su imali svoja radna mijesta da bi ostali dio stanovnika koji su bili nesrpske nacionalnosti protjerali tokom vremena između 92-95 i taj broj iznosi oko 9.000 to znači ukopan broj Bosanaca koji je istjeran iz Bosanskog Novog je oko 27.000 a ne kako srbi tvrde 7.000 jer samo je Njemačka vlada primila oko 12.000 odmah kad su nas istjerali. Brojevi koje sam naveo ne odnosi se na Bosansku Kostajnicu jer su je vlasti odvojile od opštine 1990 i proglasile kao grad za sebe. Ovi svi brojevi nam kazuju da popis stanovništva i izbori 91su bili netačni i koruptirani pošto je Novi u to vrijeme bio okupiran naša statistika je:

Bosanci ( muslimani, katolici, romi, albanci i ostali ) 27.000 ili 64.3%

takozvani srbi 15.000 ili 35.7%

Ukupan broj ubijenih i nestalih sa bosanskonovske opštine je 656 osoba. Grad Bosanski Novi je još pod ukupacijom ...